باشد كه مؤمن به نقيض آن موصوف باشد ، و آن برگزيدن آخرت است بر حيات دنيا . و اما اخبار آن چه از آن در نكوهش دنيا آمده است بسيار است ، و بعضى از آن در « كتاب ذم دنيا » از ربع مهلكات ايراد كرده‌ايم ، چه دوستى دنيا از مهلكات است . و ما اكنون اقتصار نماييم بر فضيلت دشمنى دنيا ، چه آن از منجيات است ، و مراد از زهد اين است . و بتحقيق پيغامبر - صلى اللّه عليه و سلم - گفت : من أصبح و همّه الدّنيا شتّت اللّه عليه امره و فرّق عليه ضيعته « 96 » و جعل فقره بين عينيه و لم يأته من الدّنيا الاّ كتب له منها ، و من أصبح و همّه الآخرة جمع اللّه له همّه و حفظ عليه ضيعته « 97 » و جعل غناه في قلبه و أتته الدّنيا و هي راغمة ، اى ، هر كه بامداد كند و همت او دنيا باشد ، خداى - عز و جل - كار او بر وى پراكنده كند و شغلها و انديشه‌هاى او را به كارهاى دنيا بسيار گرداند و درويشى او را پيش دو چشم او دارد و از دنيا نيابد او را مگر آن چه براى وى از دنيا مقدر كرده شده است از آن ، و هر كه بامداد كند و همت او آخرت باشد ، خداى - عز و جل - انديشهء او را فراهم آرد و اشغال او را بر وى نگاه دارد و توانگرى او را در دل او گرداند و دنيا خوار و مقهور به دو رسد . و گفت - صلى اللّه عليه و سلم : إذا رأيتم العبد قد اعطى صمتا و زهدا في الدّنيا فاقتربوا منه فانّه يلقى الحكمة و قد قال اللّه تعالى : وَ مَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثِيراً ، « 98 » اى ، چون بينيد بنده‌اى را كه خاموشى و بى رغبتى در دنيا او را داده‌اند ، به دو نزديك شويد كه حكمت پيش او آورده شود . و خداى - عز و جل - گفت كه هر كه را حكمت داده شد پس خير بسيار او را داده شد . و براى آن گفته‌اند كه هر كه چهل روز در دنيا زهد برزد ، خداى - عز و جل - چشمه‌هاى حكمت از دل او روان گرداند و زبان او را بدان گويا كند . و يكى از صحابه گفت كه پيغامبر - عليه السلام - را پرسيدم كه كدام كس از مردمان بهتر ؟ گفت : كلّ مخموم القلب صدوق اللّسان . گفتند : يا رسول اللّه « مخموم القلب » چه باشد ؟ گفت : التّقىّ النّقىّ الّذي لا غلّ فيه و لا غشّ و لا بغى و لا حسد ، اى ، پرهيزگار پاك كه در او كينه و خيانت و ظلم و حسد نباشد . [ 284 ] مترجم مىگويد - رحمه اللّه - كه « خم » رفتن را گويند ، اى [ كسى ] كه دل او بدين خصال پذيرفته باشد و پاك كرده . گفتند : يا رسول اللّه كيست پيرو او ؟ گفت : الّذي يشنأ الدّنيا و يحبّ الآخرة ، اى ، آن كه دنيا را دشمن دارد و آخرت را دوست . و مفهوم اين آن است كه بترين مردمان آن باشد كه دنيا را دوست دارد . و پيغامبر - صلى اللّه عليه و سلم - گفت : ان أردت ان يحبّك اللّه فازهد في الدّنيا ، اى ، اگر

--> ( 96 ) ضيعت ، حرفه و صنعت و پيشهء مرد . نسخهء قاهره : صنيعته ، شرح زبيدى : ضيعته ( اى عياله و ما يخاف عليه من الضياع 9 - 325 ) . ( 97 ) ضيعت ، حرفه و صنعت و پيشهء مرد . نسخهء قاهره : صنيعته ، شرح زبيدى : ضيعته ( اى عياله و ما يخاف عليه من الضياع 9 - 325 ) . ( 98 ) بقره 2 - 269 .